Dzisiejszy tekst jest jednym z dw\u00f3ch historycznych, kt\u00f3rymi wspomog\u0142em Tomasza P\u0142os\u0119 w przygotowywaniu specjalnego „skarbu kibica” zwi\u0105zanego z jednym z najwi\u0119kszych wydarze\u0144 w \u015bwiecie rugby: wypraw\u0105 British & Irish Lions, tym razem do Po\u0142udniowej Afryki. Ca\u0142o\u015b\u0107 materia\u0142u \u2013 ju\u017c wkr\u00f3tce, z g\u00f3ry zapraszam do lektury.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
133 lata tradycji, ponad 650 mecz\u00f3w \u2013 niewiele jest w \u015bwiecie rugby instytucji, kt\u00f3re w takim stopniu \u0142\u0105czy\u0142yby romantyczne pocz\u0105tki sportu ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105. Jednak te 133 lata \u0142\u0105cz\u0105 chyba tylko dwie rzeczy: gromadzenie w jednej dru\u017cynie zawodnik\u00f3w z Wysp Brytyjskich i wyprawy na drugi koniec \u015bwiata, aby rozegra\u0107 seri\u0119 towarzyskich spotka\u0144. Ca\u0142a reszta zmienia\u0142a si\u0119. Irlandia oddzieli\u0142a si\u0119 od Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa i rozpad\u0142o si\u0119 imperium. W 1888 tury\u015bci rozegrali 53 spotkania, a wyprawa trwa\u0142a ponad p\u00f3\u0142 roku, natomiast w 2021 mamy imprez\u0119 trwaj\u0105c\u0105 miesi\u0105c z tylko 9 meczami. Zmieni\u0142 si\u0119 te\u017c spos\u00f3b selekcji \u2013 pierwsza wyprawa by\u0142a przedsi\u0119wzi\u0119ciem komercyjnym, ale zawodnicy byli amatorami i uczestniczyli w niej tylko tacy, kt\u00f3rzy mogli sobie pozwoli\u0107 na porzucenie pracy i rodzin, a dzi\u015b dru\u017cyna to najwi\u0119ksze gwiazdy brytyjskiego i irlandzkiego rugby. Dawniej cz\u0119sto swoje wyprawy Lwy ko\u0144czy\u0142y zdziesi\u0105tkowane kontuzjami, dzi\u015b w ka\u017cdej chwili mo\u017cna \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 zmiennik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsza wyprawa by\u0142a swego rodzaju rewolucj\u0105. W 1888 Anglia zosta\u0142a odci\u0119ta od gry z tradycyjnymi rywalami z Wysp Brytyjskich z powodu odmowy przyst\u0105pienia do International Rugby Football Board. Potrzeba gry z rywalami z zewn\u0105trz doprowadzi\u0142a do zorganizowania pierwszego zamorskiego touru \u2013 elementu, kt\u00f3ry b\u0119dzie definiowa\u0142 \u015bwiatowe rugby r\u00f3wnie mocno jak Puchar Pi\u0119ciu Narod\u00f3w przez nast\u0119pne sto lat (nie tylko w wykonaniu \u201eLw\u00f3w\u201d), bo tylko przy takich okazjach najlepsze reprezentacje b\u0119d\u0105 mia\u0142y okazj\u0119 mierzy\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105. Na dodatek by\u0142o to w przesi\u0105kni\u0119tym etosem amatorstwa \u015bwiecie rugby chyba pierwsze przedsi\u0119wzi\u0119cie nastawione na zysk (cho\u0107 ostatecznie go nie przynios\u0142o).<\/p>\n\n\n\n
Rugby Football Union z powodu komercyjnego charakteru nie patronowa\u0142o wyprawie, ale te\u017c nie przeszkadza\u0142o \u2013 bo zawodnicy nie mieli zarabia\u0107. Kilku graczy odm\u00f3wi\u0142o wyjazdu, bo zaoferowano im pieni\u0105dze, inni jednak przyj\u0119li jakie\u015b pieni\u0105dze \u201epod sto\u0142em\u201d (jedyny przy\u0142apany zosta\u0142 zdyskwalifikowany przed wyjazdem). W sk\u0142adzie znale\u017ali si\u0119 w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci Anglicy, zaledwie czterech zawodnik\u00f3w mia\u0142o do\u015bwiadczenie mi\u0119dzynarodowe i nikt nie traktowa\u0142 ich jako oficjalnej reprezentacji \u2013 nazywano ich \u201eThe English footballers\u201d. By\u0142o ich zaledwie 21, a rozegrali 53 spotkania \u2013 35 wed\u0142ug regu\u0142 rugby union i 18 wed\u0142ug regu\u0142 futbolu australijskiego. Stracili te\u017c kapitana, Roberta Seddona, kt\u00f3ry uton\u0105\u0142 podczas pobytu w Australii. Pierwszy mecz rozegrali 28 kwietnia 1888 w Dunedin przeciwko dru\u017cynie Otago (wygrany 8:3). Mi\u0119dzykontynentalne starcie zaowocowa\u0142o m.in. sporami o interpretacj\u0119 przepis\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 nieod\u0142\u0105czny element wyjazd\u00f3w przez kolejne kilkadziesi\u0105t lat (w 1888 posz\u0142o o wykopywanie pi\u0142ki pi\u0119t\u0105 z m\u0142yna).<\/p>\n\n\n\n
W 1891 kolejna brytyjska ekipa ruszy\u0142a do Po\u0142udniowej Afryki, tym razem na zaproszenie tamtejszej federacji oraz z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem Rugby Football Union (pod szyldem Wysp Brytyjskich \u2013 British Isles). W\u015br\u00f3d dwudziestu mecz\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 trzy pierwsze oficjalne spotkania mi\u0119dzypa\u0144stwowe (testy). Lwy wygra\u0142y wszystkie mecze, trac\u0105c zaledwie jeden punkt. Pierwszy w historii test Lw\u00f3w rozegrano 30 lipca 1891 w Port Elisabeth i zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wynikiem 4:0. Pierwsz\u0105 pora\u017ck\u0119 w te\u015bcie Lwy zanotowa\u0142y podczas kolejnego wyjazdu w 1894, tak\u017ce do Po\u0142udniowej Afryki. Te pierwsze wyprawy da\u0142y du\u017cy impuls rozwojowi rugby zar\u00f3wno w Nowej Zelandii (to u Lw\u00f3w gospodarze zobaczyli jak gra\u0107 podaniami i rozwin\u0119li potem t\u0119 sztuk\u0119 do poziomu mistrzowskiego), jak i w Po\u0142udniowej Afryce.<\/p>\n\n\n\n
Przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 dru\u017cyna Wysp Brytyjskich rusza\u0142a w \u015bwiat dziewi\u0119ciokrotnie. W 1903 pierwszy raz przegra\u0142a seri\u0119 test\u00f3w (ani jednego zwyci\u0119stwa z Po\u0142udniow\u0105 Afryk\u0105). Jad\u0105c w 1908 do Nowej Zelandii i Australii, wobec oskar\u017ce\u0144 rzucanych na Nowozelandczyk\u00f3w o przyjmowanie pieni\u0119dzy na utrzymanie, Brytyjczycy chcieli udowodni\u0107 wy\u017cszo\u015b\u0107 sportu amatorskiego i podczas podr\u00f3\u017cy statkiem ani razu nie trenowali. W Nowej Zelandii w testach przeciwko gospodarzom ponie\u015bli dwie upokarzaj\u0105ce pora\u017cki oraz wywalczyli remis w morzu b\u0142ota. Wr\u00f3cili do domu zniesmaczeni podej\u015bciem Nowozelandczyk\u00f3w do sportu, a tak\u017ce ich sposobem gry.<\/p>\n\n\n\n
W okresie mi\u0119dzywojennym wyprawy Wysp Brytyjskich zorganizowano pi\u0119ciokrotnie, a wyniki Brytyjczyk\u00f3w by\u0142y kiepskie: serie test\u00f3w wygrali jedynie dwukrotnie w Argentynie (kt\u00f3rych zreszt\u0105 nie traktowano jako oficjalne). Natomiast w trzech wyjazdach do silniejszych przeciwnik\u00f3w ponie\u015bli pora\u017cki: najbole\u015bniejsze w 1924 w Po\u0142udniowej Afryce, gdzie nie wygrali ani jednego testu, oraz w 1930 w Nowej Zelandii i Australii, gdy wygrali tylko jeden (do historii przeszed\u0142 mened\u017cer Lw\u00f3w, James Baxter, obra\u017caj\u0105cy gospodarzy \u2013 po powrocie do kraju doprowadzi\u0142 do zmiany zasad gry eliminuj\u0105c u\u017cywany w Nowej Zelandii m\u0142yn z ustawieniem 2-3-2 i wing-forwardem).<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej wojnie \u015bwiatowej brytyjska dru\u017cyna wr\u00f3ci\u0142a w 1950 wypraw\u0105 do Nowej Zelandii i Australii, po raz pierwszy oficjalnie u\u017cywaj\u0105c nazwy British Lions i wyst\u0119puj\u0105c w czerwonych koszulkach, za to po raz ostatni drog\u0105 morsk\u0105. Ponios\u0142a pora\u017ck\u0119 w serii test\u00f3w z Now\u0105 Zelandi\u0105 (remis w pierwszym, potem trzy przegrane) i niewielkim pocieszeniem by\u0142y zwyci\u0119stwa nad Australi\u0105. W kolejnych wyjazdach nie by\u0142o lepiej \u2013 w latach 50. i 60. Lwy wygrywa\u0142y serie test\u00f3w tylko z Australijczykami. Przegrywa\u0142y natomiast z Nowozelandczykami (m.in. pora\u017cka z 1959, gdy Lwy zdoby\u0142y cztery przy\u0142o\u017cenia, a Nowozelandczycy ani jednego, a tak\u017ce prawdziwa katastrofa w 1966: cztery pora\u017cki, a na dodatek przegrana w drodze powrotnej z Kolumbi\u0105 Brytyjsk\u0105) i Po\u0142udniowoafryka\u0144czykami (tu wyj\u0105tkiem by\u0142 stanowi\u0105cy spore osi\u0105gni\u0119cie remis w serii 2:2 z 1955, natomiast podczas dw\u00f3ch wypraw w latach 60. Lwy nie wygra\u0142y ani jednego testu). Cho\u0107 po wojnie starano si\u0119 wybiera\u0107 do dru\u017cyny najlepszych graczy, wci\u0105\u017c wielu nie mog\u0142o sobie pozwoli\u0107 na wyjazd z powod\u00f3w finansowych. Ale serie pora\u017cek w Nowej Zelandii powodowa\u0142y zmiany na Wyspach Brytyjskich \u2013 zacz\u0119to stopniowo adaptowa\u0107 rozwi\u0105zania stosowane przez rywali, w tym zatrudnia\u0107 trener\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Sukcesy przysz\u0142y w pierwszej po\u0142owie lat 70. W 1971 Brytyjskie Lwy pod przewodnictwem Walijczyka Johna Dawesa ruszy\u0142y do Nowej Zelandii. Po pierwszym meczu, przegranym z australijskiego Queenslandem, jego trener stwierdzi\u0142, \u017ce to najs\u0142absze Lwy, jakie ogl\u0105da\u0142 \u2013 ale w Nowej Zelandii Brytyjczycy zaprezentowali si\u0119 imponuj\u0105co. W pierwszym te\u015bcie wygrali 9:3 i cho\u0107 w drugim ulegli All Blacks 12:22 (trac\u0105c a\u017c pi\u0119\u0107 przy\u0142o\u017ce\u0144), zwyci\u0119\u017cyli w trzecim. W ostatnim, decyduj\u0105cym starciu pad\u0142 remis 14:14 (Lwy zawdzi\u0119cza\u0142y go m.in. wykonanemu w ko\u0144c\u00f3wce z 45 m drop goalowi JPR Williamsa). Do dzi\u015b Lwy z 1971 pozostaj\u0105 jedynymi, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wygra\u0107 seri\u0119 test\u00f3w z Now\u0105 Zelandi\u0105. A w 1974 posz\u0142o im jeszcze lepiej. Zagrali w Po\u0142udniowej Afryce 22 spotkania, z kt\u00f3rych wygrali 21 (w tym trzy testy) i zremisowali dopiero w ostatnim (czwartym te\u015bcie), zreszt\u0105 w kontrowersyjnych okoliczno\u015bciach. Te dwie wyprawy by\u0142y szczytowym momentem w historii Lw\u00f3w \u2013 Wyspy Brytyjskie udowadnia\u0142y, \u017ce maj\u0105 najlepszych rugbyst\u00f3w na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n
Potem jednak wr\u00f3ci\u0142y pora\u017cki. W 1977 w Nowej Zelandii Lwy wygra\u0142y jeden test, przegra\u0142y za\u015b trzy, a do tego bilansu dorzuci\u0142y jeszcze pora\u017ck\u0119 w drodze powrotnej z Fid\u017ci. Podobny bilans mia\u0142y w 1980 w Po\u0142udniowej Afryce (ta potem wypad\u0142a z cyklu na kilkana\u015bcie lat, bojkotowana z powodu apartheidu), a wyjazd z 1983 do Nowej Zelandii zako\u0144czy\u0142 si\u0119 upokarzaj\u0105cym wynikiem serii test\u00f3w 0:4. Na zwyci\u0119stwo w serii Lwy czeka\u0142y a\u017c do 1989, gdy po 23 latach przerwy zawita\u0142y do Australii. W\u00f3wczas te\u017c radykalnie zmniejszono liczb\u0119 spotka\u0144: dot\u0105d rzadko zdarza\u0142o si\u0119 mniej ni\u017c 20, teraz rozegrano zaledwie 12. Do rugby nieub\u0142aganie nadci\u0105ga\u0142 profesjonalizm (oficjalnie zaakceptowany w 1995), zawodnicy mieli coraz wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenia, doszed\u0142 Puchar \u015awiata i The Rugby Championship. Lwy dla niekt\u00f3rych jawi\u0142y si\u0119 jako relikt przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry jest zb\u0119dnym obci\u0105\u017ceniem najlepszych zawodnik\u00f3w i z kt\u00f3rego nale\u017cy zrezygnowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Mimo to przetrwa\u0142y. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce stuletnia tradycja uczyni\u0142a z nich \u015bwietnie sprzedaj\u0105cy si\u0119 produkt, a ich znaczenie ekonomiczne zacz\u0119\u0142o wykracza\u0107 poza \u015bwiat sportu. Za Lwami zacz\u0119\u0142y podr\u00f3\u017cowa\u0107 kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119czne rzesze brytyjskich i irlandzkich kibic\u00f3w. A przychody gospodarzy z dni meczowych i praw telewizyjnych stanowi\u0142y jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych pozycji bud\u017cet\u00f3w federacji. Od czasu uruchomienia rozgrywanego co cztery lata Pucharu \u015awiata tak\u017ce i harmonogram wpraw Lw\u00f3w sta\u0142 si\u0119 regularny. Wyje\u017cd\u017caj\u0105 co cztery lata w cyklu Australia \u2013 Nowa Zelandia \u2013 Po\u0142udniowa Afryka. Cz\u0142onkowie dru\u017cyny dostaj\u0105 wynagrodzenie i stanowi\u0105 selekcj\u0119 faktycznie najlepszych. Mecz\u00f3w jest coraz mniej (od poprzedniej wyprawy do Po\u0142udniowej Afryki nie ma ich wi\u0119cej ni\u017c 10), czas trwania wypraw coraz kr\u00f3tszy.<\/p>\n\n\n\n
Wyniki s\u0105 zmienne, w Australii i Po\u0142udniowej Afryce raz przegrana, raz wygrana. Regu\u0142\u0105 jest jednak brak wygranej serii Lw\u00f3w w Nowej Zelandii: w 1993 dru\u017cyna prowadzona przez Gavina Hastingsa przegra\u0142a seri\u0119 test\u00f3w 1:2; w 2005 (dwa lat po zdobyciu Pucharu \u015awiata przez Angli\u0119) nast\u0105pi\u0142 jedyny przypadek od 1983, gdy Lwy nie wygra\u0142y \u017cadnego testu \u2013 jeden remis i dwie pora\u017cki, a na dodatek przegrana w rozgrzewkowym spotkaniu z Argentyn\u0105; w 2017 brak\u0142o naprawd\u0119 niewiele \u2013 jedno zwyci\u0119stwo, jeden remis i jedna pora\u017cka. O tej ostatniej wyprawie zreszt\u0105 wi\u0119cej w oddzielnym tek\u015bcie Tomasza P\u0142osy. <\/p>\n\n\n\n
Przed nami trzydziesta czwarta wyprawa Lw\u00f3w. Tak r\u00f3\u017cna od pierwszej, sprzed 133 lat. A jednak daj\u0105ca posmak wielkiej historii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzisiejszy tekst jest jednym z dw\u00f3ch historycznych, kt\u00f3rymi wspomog\u0142em Tomasza P\u0142os\u0119 w przygotowywaniu specjalnego „skarbu kibica” zwi\u0105zanego z jednym z najwi\u0119kszych wydarze\u0144 w \u015bwiecie rugby: wypraw\u0105 British & Irish Lions, tym razem do Po\u0142udniowej Afryki. Ca\u0142o\u015b\u0107 materia\u0142u \u2013 ju\u017c wkr\u00f3tce, z g\u00f3ry zapraszam do lektury.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[55,155],"class_list":["post-2201","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felietony","tag-british-irish-lions","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2201"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2248,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2201\/revisions\/2248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}