Ivon<\/strong><\/em>. Na dodatek powie\u015bci z rugby w tle, co sk\u0142oni\u0142o mnie do si\u0119gni\u0119cia po to dzie\u0142o. Zabra\u0142o mnie ono w czasie do przodu o blisko p\u00f3\u0142tora stulecia \u2013 do Londynu w roku 2144. Do \u015bwiata ow\u0142adni\u0119tego przez sport, ale w spos\u00f3b, w kt\u00f3rym nie odnale\u017aliby si\u0119 dzisiejsi kibice. Bo sport w tym \u015bwiecie przysz\u0142o\u015bci sta\u0142 si\u0119 mechanizmem nap\u0119dzaj\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwo, decyduj\u0105cym o sytuacji gospodarczej, natomiast wyprutym kompletnie z tego, co dla zwyk\u0142ego kibica jest najwa\u017cniejsze \u2013 z emocji. Gorsze wyniki oznaczaj\u0105 mniej energii, mniejsze racje \u017cywno\u015bciowe, a Londyn pogr\u0105\u017cony jest w\u0142a\u015bnie w sportowym kryzysie.<\/p>\n\n\n\nSpotykamy dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w. Jeden z nich, Dusty Noble, jest krykiecist\u0105, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie ko\u0144czy karier\u0119 i trafia do nieco innej s\u0142u\u017cby spo\u0142ecze\u0144stwu. Po ponad 30 latach gry jego \u017cycie zmienia si\u0119 diametralnie, a wraz z t\u0105 zmian\u0105 przychodzi zmiana my\u015blenia. Postanawia wyjecha\u0107 na kr\u00f3tkie wakacje do Walii, kraju „dzikich”, kt\u00f3ry odrzuci\u0142 efektywno\u015b\u0107 Londynu i gdzie \u017cyje si\u0119 jak dawniej. Mija wymar\u0142e angielskie miasteczka, s\u0142u\u017c\u0105ce wy\u0142\u0105cznie jako atrakcja turystyczna i trafia do kraju, w kt\u00f3rym takie miejsca wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105. Wci\u0105\u017c istniej\u0105 rodziny. Spotyka tam nieoczekiwanie koleg\u0119 i kole\u017cank\u0119 z krykietowego boiska z dawnych lat, wyrzuconych z Anglii, i ich syna \u2013 tytu\u0142owego Ivona, \u015bwietnego krykiecist\u0119 i fenomenalnego rugbyst\u0119. W Dustym rodzi si\u0119 powoli pragnienie prawdziwego, w\u0142a\u015bnie walijskiego \u017cycia. Ivon, tam wychowany, jest z kolei zafascynowany tym, co wie o Anglii: kusi go \u015bwiat, w kt\u00f3rym sport jest fundamentem spo\u0142ecze\u0144stwa, a najlepsi zawodnicy stanowi\u0105 jego elit\u0119. Uwa\u017ca, \u017ce tam si\u0119 naprawd\u0119 zrealizuje, zmierzy z najlepszymi. Jednak rzeczywisto\u015b\u0107 rozmija si\u0119 z oczekiwaniami m\u0142odego rugbysty, bo \u015bwiat, do kt\u00f3rego wkracza, rz\u0105dzi si\u0119 zupe\u0142nie innymi prawami.<\/p>\n\n\n\n
I sport, i \u017cycie poza nim to \u015bwiat w pe\u0142ni kontrolowany. S\u0105 jacy\u015b „oni”, jest inwigilacja (z kt\u00f3rej mieszka\u0144cy tego \u015bwiata nie musz\u0105 sobie nawet zdawa\u0107 sprawy \u2013 s\u0105 ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowani zasadom). Jest wreszcie koncepcja wyj\u0105tkowo dla nas dramatyczna: zamiast emerytury nast\u0119puje eufemistycznie okre\u015blona stasis<\/em>. Liczba ludno\u015bci jest utrzymana na sta\u0142ym poziomie, wi\u0119c okre\u015blona liczba os\u00f3b jest poddawana u\u015bpieniu, gdy staj\u0105 si\u0119 bezu\u017cyteczni i obci\u0105\u017caj\u0105 ograniczone zasoby spo\u0142ecze\u0144stwa. O czasie, w kt\u00f3rym to nast\u0119puje, decyduj\u0105 w praktyce geny i klasa, do kt\u00f3rej cz\u0142owiek jest przypisany. Os\u0142odzi\u0107 ma ten krok obietnica: kiedy i \u2013 co najwa\u017cniejsze \u2013 je\u015bli spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie mia\u0142o wi\u0119cej zasob\u00f3w i ich umiej\u0119tno\u015bci b\u0119d\u0105 potrzebne, zostan\u0105 do \u017cycia przywr\u00f3ceni. Czy tak si\u0119 zdarzy? Wielce w\u0105tpliwe. Czy kto\u015b protestuje przeciwko takiemu zabiegowi? Ani \u015bladu. To \u015bwiat wypranych m\u00f3zg\u00f3w podporz\u0105dkowanych dobru spo\u0142ecze\u0144stwa. \u015awiat idealny, ale jednocze\u015bnie martwy. Ze st\u0142umionym indywidualizmem, zuniformizowany i zhierarchizowany, bez uczu\u0107, bez zwi\u0105zk\u00f3w, bez macierzy\u0144stwa i ojcostwa, z seksem sprowadzonym wy\u0142\u0105cznie do liczenia wyprodukowanej w jego trakcie energii. Gdy kto\u015b wy\u0142amuje si\u0119 ze schematu, czeka go „korekta”, po kt\u00f3rej staje si\u0119 z powrotem doskona\u0142ym elementem doskona\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\nOczywi\u015bcie, trudno uwierzy\u0107 w \u015bwiat przedstawiony w tej ksi\u0105\u017cce. W sportowe mecze, kt\u00f3re s\u0105 mechanizmem wytwarzania energii, a przez to dobrobytu „komuny”. W ponure stadiony, na kt\u00f3rych kibice koncentruj\u0105 si\u0119 na wysi\u0142ku w\u0142o\u017conym w produkcj\u0119 energii, a nie na przebiegu meczu. My\u015bl\u0119, \u017ce sam autor w tak\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 nie do ko\u0144ca wierzy. Ale w tym, co si\u0119 dzieje na boisku, autor pokazuje, co ze sportem mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci: przemiana sportu w rywalizacj\u0119 cyborg\u00f3w, kierowanych impulsami generowanymi przez komputerowy program. Jasne, z ograniczeniami wynikaj\u0105cymi z ich fizyczno\u015bci, ale i ta fizyczno\u015b\u0107 jest kszta\u0142towana przez dob\u00f3r rodzic\u00f3w, manipulacje genetyczne i kuracje hormonalne. To sport, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na inicjatyw\u0119, na b\u0142\u0119dy taktyczne, wszystko sprowadza si\u0119 do bezdusznego obliczania przez komputer szans powodzenia danych rozwi\u0105za\u0144 i bezpo\u015bredniego wt\u0142aczania do g\u0142owy uczestnik\u00f3w meczu, bezrozumnie ten plan realizuj\u0105cych. Nie dziwi, \u017ce w tym \u015bwiecie nie u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa play<\/em>. Bo to nie zabawa. To praca.<\/p>\n\n\n\nMichael Aylwin wpisuje si\u0119 tu znakomicie w opisy dystopijnych \u015bwiat\u00f3w przysz\u0142o\u015bci, niew\u0105tpliwie mocno inspirowany powie\u015bciami wielkich tego gatunku, z „Nowym wspania\u0142ym \u015bwiatem” Aldousa Huxley’a na czele. Idzie tu w \u015blady wielu autor\u00f3w przed nim, a i wielu kolejnych z tym tematem si\u0119 zmierzy. Pami\u0119tajmy zreszt\u0105, \u017ce i u nas ten gatunek si\u0119 pojawi\u0142 (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 dystopijne powie\u015bci Janusza A. Zajdla z „Paradyzj\u0105” na czele). Niekiedy w takich powie\u015bciach dochodzi do przebudzenia bohater\u00f3w czy spo\u0142ecze\u0144stwa. Czy tak jest w Ivonie<\/em>? Czy m\u0142ody Walijczyk prze\u0142amie bierno\u015b\u0107, obudzi jakie\u015b \u017cywsze uczucia, emocje, czy przeciwnie \u2013 czeka go „korekta”: b\u0142yskawiczne pranie m\u00f3zgu i przemiana we wzorowego obywatela nowej, wiecznej ery? C\u00f3\u017c, mo\u017cecie przekona\u0107 si\u0119 sami.<\/p>\n\n\n\nCzy to jest dobra ksi\u0105\u017cka? Mam mieszane uczucia, bo przeszkadza\u0142a mi zbyt nierealna konstrukcja \u015bwiata przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rym dobrobyt jest oparty na sporcie, a energia produkowana wy\u0142\u0105cznie poprzez prac\u0119 ludzkich mi\u0119\u015bni. Ale jest to ksi\u0105\u017cka naprawd\u0119 wyj\u0105tkowa w swoim rodzaju i dla mi\u0142o\u015bnika rugby warta przeczytania. \u015awietnie uj\u0119ta jest przemiana bohater\u00f3w (albo jej brak, dla kontrastu, jak w przypadku Alanis). Ale chyba najwa\u017cniejsze jest co\u015b innego. Aylwin jest wieloletnim dziennikarzem sportowym Guardiana<\/em>, uwa\u017cnym obserwatorem tego, co w \u015bwiecie sportu si\u0119 dzieje. I w\u0142a\u015bnie wizja przysz\u0142o\u015bci sportu (pokazanego na przyk\u0142adzie rugby), tego co dzieje si\u0119 na boisku i jak kszta\u0142towani s\u0105 zawodnicy, jest naprawd\u0119 wstrz\u0105saj\u0105ca, bo \u2013 niebezpiecznie mo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\nPs. A jakim cudem powie\u015bciowa Walia zdo\u0142a\u0142a pozosta\u0107 poza ogrodzeniem, poza wieczn\u0105 er\u0105, zachowa\u0107 stary styl \u017cycia? C\u00f3\u017c, wygra\u0142a z Angli\u0105 mecz rugby \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n
Michael Aylwin, Ivon: The Game Is Everything, Play Is Dead<\/em>, RedDoor 2018, s. 290, ISBN 978-1-910453-46-9 (https:\/\/www.reddoorpress.co.uk\/collections\/fiction\/products\/ivon<\/a><\/em>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jeden z pierwszych odcink\u00f3w „Ataku na m\u0142yn” pokaza\u0142, \u017ce s\u0105 w \u015bwiatku rugby mi\u0142o\u015bnicy fantastyki. Czy spodoba im si\u0119 fantastyka o rugby? C\u00f3\u017c, w\u0142a\u015bnie co\u015b takiego mia\u0142em w r\u0119kach. Od razu zastrzegam: nie by\u0142o to popularne u nas fantasy, to literatura zupe\u0142nie innego rodzaju \u2013 dystopia.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[112,133],"class_list":["post-2589","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felietony","tag-po-prostu-rugby","tag-recenzja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2589"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2600,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589\/revisions\/2600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}