Czekam na ukazanie si\u0119 nowej rugbowej ksi\u0105\u017cki Tony’ego Collinsa (zapowiadanej na grudzie\u0144), zastanawiam si\u0119 nad \u015bci\u0105ganiem niedawno wydanych historii rugby w Argentynie i Po\u0142udniowej Afryce, a tymczasem w r\u0119ce wpad\u0142a mi inna pozycja historyczna, wydana przed kilku laty. Historia zreszt\u0105 wyj\u0105tkowa \u2013 to opowie\u015b\u0107 o momencie, w kt\u00f3rym rugby uleg\u0142o wichrom czas\u00f3w, a potem powsta\u0142o jak feniks z popio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
After the Final Whistle<\/em> Stephena Coopera<\/strong>, nominowana do nagrody najlepszej sportowej ksi\u0105\u017cki roku (Sports Book Awards<\/em>) w 2016, to w pewnym sensie kontynuacja innej pozycji tego samego autora, najlepszej rugbowej ksi\u0105\u017cki roku 2013, The Final Whistle<\/em>. Tam autor opowiedzia\u0142 o losach 15 rugbyst\u00f3w Rosslyn Park, kt\u00f3rzy nie wr\u00f3cili z pierwszej wojny \u015bwiatowej. After Final Whistle<\/em> to zamierzenie znacznie szersze. To opis los\u00f3w rugby i rugbyst\u00f3w w trakcie pierwszej wojny \u015bwiatowej i bezpo\u015brednio po niej. W\u0142\u0105cznie z pierwszym turniejem, kt\u00f3rzy mo\u017cna nazwa\u0107 zmaganiami o rugbowe mistrzostwo \u015bwiata (z bardzo niewielkim naci\u0105ganiem). <\/p>\n\n\n\n Tytu\u0142 sugeruje, \u017ce g\u0142\u00f3wnym tematem (albo przynajmniej jednym z dw\u00f3ch r\u00f3wnorz\u0119dnych g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w) b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bnie zmagania z 1919, o King’s Cup. W praktyce jednak zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki odnosi si\u0119 do pierwszej wojny \u015bwiatowej. Ksi\u0105\u017cka podzielona jest na 17 rozdzia\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rych dwa przygotowuj\u0105 czytelnika do wkroczenia w \u015bwiat wojny, kolejnych 10 opowiada o losach rugbyst\u00f3w podczas zmaga\u0144 wojennych (ka\u017cdy z rozdzia\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119cony innemu krajowi), a pi\u0119\u0107 ostatnich \u2013 o tym, co by\u0142o dalej, w tym o triumfalnym turnieju (dwa rozdzia\u0142y) i upami\u0119tnieniu wydarze\u0144 z lat 1914\u20131918.<\/p>\n\n\n\n Autor opowiada o wyj\u0105tkowym okresie w historii rugby. W krajach Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa, gdzie rugby by\u0142o sportem g\u0142\u00f3wnie uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 prywatnych, m\u0142odzie\u017cy o wy\u017cszym statusie spo\u0142ecznym (cho\u0107 niekoniecznie, czego dowodem chocia\u017cby Walia), wybuch wojny oznacza\u0142 niemal natychmiastowe zaprzestanie rozgrywek i zg\u0142aszanie si\u0119 zawodnik\u00f3w na ochotnika do wojska. W wielu przypadkach ca\u0142ymi grupami. Ksi\u0105\u017cka pokazuje przede wszystkim w\u0142a\u015bnie te procesy: jak rugby\u015bci zareagowali na wybuch wojny, a potem \u2013 jak na niej gin\u0119li. Autor koncentruje si\u0119 na ofiarach wojny, ale nie pomija tak\u017ce innych znacz\u0105cych rugbowych postaci. Przedstawia kr\u00f3tko sylwetki tych ludzi, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do okresu wojny i dokona\u0144 frontowych \u2013 cz\u0119sto si\u0119ga wcze\u015bniej, aby pokaza\u0107 nam kim ci ludzie byli przed wojn\u0105, a niekiedy i wspomina o tym, co dzia\u0142o si\u0119 z nimi po wojnie, o ile mieli szcz\u0119\u015bcie j\u0105 prze\u017cy\u0107. I chwile, gdy gdzie\u015b na zapleczu frontu dla wytchnienia albo przy angielskich szpitalach zbierano si\u0119, by jednak w rugby zagra\u0107.<\/p>\n\n\n\n Rachunek strat z lat 1914\u20131918 jest przera\u017caj\u0105cy \u2013 krwawe \u017cniwo, jakie zebra\u0142a ta wojna w okopach nad Marn\u0105 i Somm\u0105, pod Ypres i na Gallipoli by\u0142o wyj\u0105tkowo obfite. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 lata wojny pozycyjnej w okopach, niemal samob\u00f3jcze powtarzaj\u0105ce si\u0119 ataki przeciwko karabinom maszynowym, bro\u0144 chemiczna i wiele innych okrucie\u0144stw spod znaku Marsa, a na dodatek po tym wszystkim hiszpanka \u2013 to wszystko czyni ten okres wyj\u0105tkowo bolesnym. Autor nie sk\u0105pi informacji \u2013 wymienia dziesi\u0105tki, je\u015bli nie setki nazwisk, a jeszcze w s\u0142owie ko\u0144cowym przeprasza, \u017ce tak wielu pomin\u0105\u0142. Wielokrotnie przewijaj\u0105 si\u0119 wielkie postacie przedwojennego rugby, kt\u00f3re do 1919 nie dotrwa\u0142y \u2013 zw\u0142aszcza Ronald Poulton-Palmer i Edgar Mobbs (kiedy\u015b b\u0119d\u0105cy symbolicznym patronem zmaga\u0144 Northampton Saints z Barbarians, a ostatnio \u2013 pucharu, o kt\u00f3ry walcz\u0105 Anglicy z Australijczykami).<\/p>\n\n\n\n A po wojnie wyj\u0105tkowy turniej: ocaleli, kt\u00f3rzy sp\u0119dzili wojn\u0119 w okopach (a czasami w obozach jenieckich) zebrali si\u0119 wiosn\u0105 1919 aby rozegra\u0107 turniej o wyj\u0105tkowe trofeum ufundowane przez mi\u0142o\u015bnika rugby \u2013 kr\u00f3la Jerzego V. Sze\u015b\u0107 dru\u017cyn (Wielka Brytania, Po\u0142udniowa Afryka, Nowa Zelandia, Australia, Kanada i RAF) graj\u0105ce ka\u017cdy z ka\u017cdym, a zwyci\u0119zcy (Nowa Zelandia) dodatkowo graj\u0105cy z Francj\u0105 (cho\u0107 puchar dostali przed tym meczem). Tu znowu spogl\u0105damy na sylwetki uczestnik\u00f3w tych zmaga\u0144 i poznajemy ich przedwojenne i wojenne losy, a nade wszystko \u2013 dostajemy opis turnieju, jego organizacji i kluczowych spotka\u0144.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105\u017ck\u0105 ma jedn\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 wad\u0119. Napisa\u0142em wy\u017cej o mn\u00f3stwie informacji, o opisach poszczeg\u00f3lnych rugbyst\u00f3w w okopach. Niestety momentami nazwisko goni tu nazwisko, zmieniaj\u0105 si\u0119 jak w kalejdoskopie. Na dodatek trudno dostrzec w tych opisach jaki\u015b konkretny plan i porz\u0105dek, a ogl\u0105d ca\u0142o\u015bci czytelnik musi cz\u0119sto tworzy\u0107 sobie sam, bo autor serwuje niewiele podsumowa\u0144 i do\u015b\u0107 rzadko kusi si\u0119 o jakie\u015b syntetyczne podej\u015bcie. Dlatego nawet dla historyka i mi\u0142o\u015bnika rugby zarazem jest to momentami lektura odrobin\u0119 m\u0119cz\u0105ca. Poza tym szkoda, \u017ce autor praktycznie ca\u0142kowitym milczeniem pomin\u0105\u0142 rugbyst\u00f3w z innych kraj\u00f3w, kt\u00f3re w tej wojnie te\u017c uczestniczy\u0142y (znajdziemy tam jeden akapit o pionierach rugby z W\u0142och i na tym koniec \u2013 ani s\u0142owa chocia\u017cby o Niemcach). Jasne, Cooper jest tu usprawiedliwiony faktem, \u017ce innych krajach rugby nie odgrywa\u0142o takiego znaczenia jak w tych opisanych. Ale mimo to szkoda.<\/p>\n\n\n\n Jednak to potrzebna ksi\u0105\u017cka, zw\u0142aszcza dla Anglik\u00f3w, Francuz\u00f3w, Nowozelandczyk\u00f3w czy Australijczyk\u00f3w. Swoisty przewodnik po grobach i pomnikach \u2013 przemieszany z opisem wspania\u0142ych chwil na boiskach. Wspomnienie, tak wa\u017cne zw\u0142aszcza w momencie wydawania tej ksi\u0105\u017cki \u2013 sto lat po opisywanych wydarzeniach. Zreszt\u0105, wa\u017cne i dzi\u015b, i dla nas.<\/p>\n\n\n\n Stephen Cooper, After the Final Whistle: The First Rugby World Cup and the First World War<\/em>, The History Press 2019 (dodruk, I wydanie 2015\/2016), s. 244, ISBN 978-0-7509-6999-4 (https:\/\/www.thehistorypress.co.uk\/publication\/after-the-final-whistle\/9780750969994\/<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czekam na ukazanie si\u0119 nowej rugbowej ksi\u0105\u017cki Tony’ego Collinsa (zapowiadanej na grudzie\u0144), zastanawiam si\u0119 nad \u015bci\u0105ganiem niedawno wydanych historii rugby w Argentynie i Po\u0142udniowej Afryce, a tymczasem w r\u0119ce wpad\u0142a mi inna pozycja historyczna, wydana przed kilku laty. Historia zreszt\u0105 wyj\u0105tkowa \u2013 to opowie\u015b\u0107 o momencie, w kt\u00f3rym rugby uleg\u0142o wichrom czas\u00f3w, a potem powsta\u0142o … Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[112,133],"class_list":["post-4223","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felietony","tag-po-prostu-rugby","tag-recenzja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4223"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4435,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4223\/revisions\/4435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}