{"id":4434,"date":"2023-02-24T11:39:52","date_gmt":"2023-02-24T10:39:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/?p=4434"},"modified":"2024-12-15T22:46:16","modified_gmt":"2024-12-15T21:46:16","slug":"kto-wrobil-williama-webba-ellisa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/?p=4434","title":{"rendered":"Kto wrobi\u0142 Williama Webba Ellisa?"},"content":{"rendered":"\n

Tony Collins<\/strong>, jeden z czo\u0142owych historyk\u00f3w rugby, kolejny raz zabra\u0142 g\u0142os. Nie uraczy\u0142 nas jednak tym razem przekrojowym opracowaniem, podobnym do The Oval World<\/em> czy A Social History of English Rugby Union<\/em>, ale wydawnictwem o l\u017cejszym charakterze: w Who Framed William Webb Ellis?<\/em><\/strong> zebra\u0142 30 kr\u00f3tkich tekst\u00f3w, dotycz\u0105cych ciekawych zdarze\u0144, ludzi, miejsc czy nawet utwor\u00f3w zwi\u0105zanych z rugby. To wci\u0105\u017c ksi\u0105\u017cka o historii rugby, ale troch\u0119 inna. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Podtytu\u0142 ksi\u0105\u017cki \u2013 …and Other Puzzles in Rugby History<\/em> \u2013 dobrze oddaje charakter pozycji. Autor skacze po historii rugby, po \u015bwiecie i po czasie (na szcz\u0119\u015bcie felietony s\u0105 u\u0142o\u017cone mniej wi\u0119cej chronologicznie, cho\u0107 nie zawsze jest to mo\u017cliwe, bo niekt\u00f3re nie dotycz\u0105 konkretnych zdarze\u0144) i opisuje wiele ciekawych temat\u00f3w. Tak naprawd\u0119 to drukowana, pisana wersja czego\u015b, co autor ju\u017c w \u015bwiat wypu\u015bci\u0142: od ponad dekady prowadzi stron\u0119 http:\/\/www.rugbyreloaded.com\/<\/a>, a od kilku lat publikuje tam podcasty na najrozmaitsze tematy zwi\u0105zane z rugby \u2013 jest tam ich ju\u017c niemal 200. I poszczeg\u00f3lne teksty z tej ksi\u0105\u017cki to w\u0142a\u015bnie drukowana i oczywi\u015bcie zredagowana wersja wybranych spo\u015br\u00f3d tych podcast\u00f3w (co zreszt\u0105 mnie osobi\u015bcie cieszy \u2013 przedk\u0142adam jednak s\u0142owo pisane ponad takie formy).<\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki jest zarazem tytu\u0142em pierwszego z tekst\u00f3w w niej zawartych. U\u017cyte w tytule s\u0142owo frame<\/em> ma ciekaw\u0105 wieloznaczno\u015b\u0107. To nie tylko „wrabianie”, ale tak\u017ce dopasowywanie do wcze\u015bniej podj\u0119tego planu, a tak\u017ce umieszczanie w ramach (a w ramach umieszcza si\u0119 zwykle postacie pomnikowe). I o tym jest tekst \u2013 nie jest on o Webbie Ellisie i w bardzo niewielkim stopniu o tym, czy legenda o jego post\u0119pku z 1823 jest prawdziwa, ale przede wszystkim o tym, po co t\u0119 legend\u0119 wymy\u015blono, jakie motywy mieli ludzie, kt\u00f3rzy j\u0105 wprowadzili do obiegu, i dlaczego \u2013 w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasu \u2013 zaszkodzi\u0142a ona rugby (ugruntowa\u0142a elitarny charakter tego sportu oraz zasugerowa\u0142a, \u017ce pi\u0142ka no\u017cna ma g\u0142\u0119bsz\u0105 tradycj\u0119).<\/p>\n\n\n\n

W cz\u0119\u015bci spo\u015br\u00f3d 30 umieszczonych tu tekst\u00f3w Collins porusza tematy obecne ju\u017c w opracowaniach na temat historii rugby (w tym w jego w\u0142asnych ksi\u0105\u017ckach). Podaje je tu jednak nieco inaczej, a dzi\u0119ki lu\u017aniejszej formule mo\u017ce po\u0142o\u017cy\u0107 akcent na to, co jego szczeg\u00f3lnie interesuje \u2013 zw\u0142aszcza akcenty spo\u0142eczne rugby. Taka by\u0142a formu\u0142a podcastu, taka jest i formu\u0142a tej ksi\u0105\u017cki. Sporo tekst\u00f3w jednak jest na tematy znacznie bardziej szczeg\u00f3\u0142owe, a zarazem ciekawe.<\/p>\n\n\n\n

W Who Framed…<\/em> szczeg\u00f3lnie zaintrygowa\u0142y mnie znakomite teksty odnosz\u0105ce si\u0119 do sztuki rugbowej. Tak, dok\u0142adnie, sztuki (zreszt\u0105 wytrwali czytelnicy „szpon\u00f3w” mog\u0105 kojarzy\u0107 chocia\u017cby wspominany na tych \u0142amach utw\u00f3r symfoniczny Rugby<\/em> Arthura Honeggera). Collins po\u015bwi\u0119ca tu temu tematowi trzy felietony. Dwa z nich dotycz\u0105 obraz\u00f3w o tematyce rugbowej, zreszt\u0105 bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105cych. To \u015bwietne om\u00f3wienia, w przypadku L’\u00c9quipe de Cardiff<\/em> Roberta Delaunay’a obejmuj\u0105ce nie tylko analiz\u0119 samego dzie\u0142a, ale tak\u017ce umieszczaj\u0105ce go w szerszym kontek\u015bcie epoki. Mamy te\u017c r\u00f3wnie ciekaw\u0105 recenzj\u0119 rugbowego filmu (Sportowe \u017cycie<\/em> Lindsay’a Andersona z 1963 \u2013 da si\u0119 u nas obejrze\u0107, jaki\u015b czas temu z\u0142apa\u0142em to w TVP Kultura). Tu Collins wskazuje, \u017ce tak naprawd\u0119 to nie jest film o rugby \u2013 sport (zreszt\u0105 fajnie pokazany) sta\u0142 si\u0119 tylko okazj\u0105, materia\u0142em do refleksji nad cz\u0142owiekiem i spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

Polscy czytelnicy (a przynajmniej ich zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107) musz\u0105 przygotowa\u0107 si\u0119 jednak na to, \u017ce Collins, pochodz\u0105cy z Hull i rozmi\u0142owany przede wszystkim w rugby league, wiele uwagi przeznacza kodowi rugbowemu znacznie mniej popularnemu w naszym kraju. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce rugby league w sporym stopniu zdominowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119. Znajdziemy tu nie tylko tekst o samym roz\u0142amie z 1895, ale tak\u017ce takie o innych jego aspektach (np. o tym, dlaczego Walia pozosta\u0142a wierna rugby union). Sporo rozdzia\u0142\u00f3w dotyczy konkretnie rugby league, w tym nawet niekt\u00f3re spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rych tytu\u0142 sugeruje co\u015b innego (np. ten z rugby 7 w tytule, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 jest o sz\u00f3stkowych rozgrywkach klub\u00f3w w p\u00f3\u017aniejszym mateczniku rugby league).<\/p>\n\n\n\n

Autor czasami obala mity, zwykle trafnie, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 momenty, gdy chyba robi to odrobin\u0119 na si\u0142\u0119. Tak jest w tek\u015bcie o wyprawie z 1888, uznawanej dzi\u015b za pierwszy akord historii British & Irish Lions \u2013 autor uwa\u017ca, \u017ce nic wsp\u00f3lnego z obecnymi „Lwami” nie mia\u0142a, a nawet je\u015bli, to pr\u0119dzej z tymi z rugby league. Jednak podaje fakty powszechnie znane, od dziesi\u0119cioleci obecne w literaturze, i jakby zapomina\u0142, \u017ce tradycja rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami \u2013 a je\u015bli zanegujemy „lwowato\u015b\u0107” wyprawy z 1888, r\u00f3wnie dobrze nale\u017ca\u0142oby negowa\u0107 pierwszy mi\u0119dzynarodowy mecz Anglii ze Szkocj\u0105 (wszak RFU, kt\u00f3ra powsta\u0142a kilka tygodni wcze\u015bniej, nie mia\u0142a z nim nic wsp\u00f3lnego). Podobnie jest w kilku innych tekstach, w kt\u00f3rych wyczuwa\u0142em pr\u00f3b\u0119 udowadniania wy\u017cszo\u015bci rugby league nad rugby union.<\/p>\n\n\n\n

Jednak rugby union te\u017c tam by\u0142o i by\u0142o ciekawe. Czy warto si\u0119gn\u0105\u0107 po t\u0119 pozycj\u0119? Warto, ze sko\u0144czeniem lektury nie mia\u0142em problemu, cho\u0107 odrobin\u0119 brak\u0142o do 100% zadowolenia.<\/p>\n\n\n\n

Tony Collins, Who Framed William Webb Ellis? (…and Other Puzzles in Rugby History)<\/em>, Scratching Shed Publishing 2022, s. 184, ISBN 978-1739247607 (https:\/\/www.scratchingshedpublishing.com\/products-page\/football\/who-framed-william-webb-ellis\/<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tony Collins, jeden z czo\u0142owych historyk\u00f3w rugby, kolejny raz zabra\u0142 g\u0142os. Nie uraczy\u0142 nas jednak tym razem przekrojowym opracowaniem, podobnym do The Oval World czy A Social History of English Rugby Union, ale wydawnictwem o l\u017cejszym charakterze: w Who Framed William Webb Ellis? zebra\u0142 30 kr\u00f3tkich tekst\u00f3w, dotycz\u0105cych ciekawych zdarze\u0144, ludzi, miejsc czy nawet utwor\u00f3w … Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[155,112,133],"class_list":["post-4434","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felietony","tag-historia","tag-po-prostu-rugby","tag-recenzja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4434"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4477,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4434\/revisions\/4477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachrugby.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}